فایل بررسی نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری با AHP

فهرست مطالب

عنوانصفحه

چکیده1

فصل اول: کلیات طرح تحقیق

1-1- مقدمه3

1-2- بیان مسأله3

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق4

1-4- سؤالات تحقیق6

6-5- فرضیه¬های تحقیق6

1-6- اهداف تحقیق6

1-7- تعیین محدوده مکانی تحقیق6

1-8- روش تحقیق7

1-8-1- جامعه آماری7

1-8-2- ابزار گردآوری اطلاعات7

1-8-3- روش تحلیل آماری8

1-9- مفاهیم و اصطلاحات8

1-10- مشکلات و محدودیتهای تحقیق9

فصل دوم:چارچوب نظری تحقیق

1-2- مقدمه12

2-2- مفاهیم و اصطلاحات15

2-3- توزیع فضایی جمعیت18

2-4- شهرنشینی در جهان از نظر سازمان ملل22

2-5- مهمترین عوامل تجمع و پراکندگی جمعیت24

2-6- عوامل جغرافیایی مؤثر در پراکندگی جمعیت27

2-6-1- پراکندگی عمودی جمعیت27

2-6-2- تأثیر آب و هوا27

2-6-3- جمعیت و خاک28

2-6-4- جمعیت و ناهمواری28

2-6-5- عوامل زیستی29

2-6-6- منابع  معدنی و انرژی30

2-7- عوامل اصلی رشد جمعیت شهرها30

2-7-1- رشد طبیعی جمعیت شهر30

2-7-2- اثر مهاجرت31

2-7-3-اثر توسعه محدوده و ادغام آبادی های پیرامون31

2-7-4- تأثیر متقابل شهرنشینی توسعه و مهاجرت31

2-8- نگاهی اجمالی به نظریه¬های جمعیتی32

2-8-1- طرفداران افزایش جمعیت32

2-8-2- مخالفان افزایش جمعیت33

2-8-3- طرفداران ثبات جمعیت33

2-8-4- طرفداران حد متناسب جمعیت33

2-9- نظریه آب و سکونتگاه33

2-10- الگوی تراکم جمعیت شهرها از نظر کلارک 34

2-11- نظریه نیازسنجی شهری35

2-12- نظریه حد مطلوب جمعیت35

2-13- نظریه سلسله مراتب شهری36

2-14- نظریه شهرکهای اقماری37

2-15- نظریه شهرهای جدید پیوسته37

2-16- نظریه اندازه شهر37

2-17- نظریه قطب رشد و شهرگرایی39

2-18- نظریه شهرهای مسلط40

2-19- نظریه شهرهای نامتمرکز40

2-20- نظریه شهر فشرده43

2-21- نظریه شهر پایدار44

2-22- شهر و نظریه¬های اجتماعی46

2-22-1- مکتب مدرنیسم یا کارکردگرایی47

2-22-2- مکتب مگااستراکچرالیسم (فن¬گرایی)47

2-22-3- مکتب آمایش انسانی47

2-22-4- مکتب پست مدرنیسم48

2-23- مروری بر دیدگاههای متفاوت ازدحام شهری48

2-23-1- دیدگاه اقتصادی49

2-23-2- دیدگاه اکولوژی و اجتماعی50

2-23-3- دیدگاه سیاسی50

2-23-4- دیدگاه بهداشتی51

2-23-5- دیدگاه روانشناختی51

2-24- سیر تحول مسئله تراکم در یکصد سال اخیر52

2-25- تراکم زیاد و تراکم کم: نکات مثبت و منفی53

2-25-1- تراکم زیاد و نکات منفی53

2-25-2- تراکم زیاد و نکات مثبت54

2-25-3- تراکم کم نکات منفی54

2-25-4- تراکم کم نکات مثبت55

2-26- شیب تراکم جمعیت شهری از مرکز به پیرامون56

2-27- حد متناسب شهری و تراکم آن58

2-28- عوامل مشوق و مؤثر در متراکم شدن شهرها59

2-29- نحوه توزیع تراکم¬های شهری و عوامل تأثیرگذار بر آنها60

2-30- عوامل مؤثر تراکم جمعیت در شهرها63

2-30-1- فضای شهری و تراکم جمعیت63

2-30-2- زمین و تعیین حداکثر تراکم64

2-30-3- باران و تراکم جمعیت64

2-31- عوامل اقتصادی مؤثر بر تراکم شهری65

2-31-1- عوامل جمعیتی66

2-31-2- درآمد خانواده66

2-31-3- قیمت زمین و مسکن و تراکم67

2-31-4- نرخ مالکیت اتومبیل و تراکم 67

2-31-5- هزینه خدمات شهری و تراکم67

2-31-6- مباشرات توسعه شهری و تراکم68

2-32- رویکردهای اساسی در تعیین تراکم شهری71

2-32-1- رویکرد سرمشقی71

2-32-2- رویکرد برنامه¬ای73

2-33- راهبردها73

2-33-1- راهبرد تمرکز: الگوی توسعه واحدهای برنامه¬ریزی شهری شده73

2-33-2- راهبرد تمرکز: سیاست تحکیم شهری74

2-33-3- راهبرد عدم تمرکز: متمرکز74

2-34- تراکم جمعیت و اکولوژی شهری75

2-35- ظرفیت قابل تحمل محیط76

2-1-35- تبیین مفهوم ظرفیت قابل تحمل محیط از دیدگاه سیستمی76

2-36- روش¬های کنترل تراکم78

2-37- قاعده تراکم اندازه78

2-38- عوامل اجتماعی و فرهنگی تراکم شهری79

2-39- پیشینه تحقیق81

2-40- جمع¬بندی84

فصل سوم: محدوده مورد مطالعه

3-1- مقدمه89

3-2- موقعیت جغرافیایی استان کرمانشاه89

3-3- موقعیت جغرافیایی شهرستان کرمانشاه90

3-4- موقعیت جغرافیایی شهر کرمانشاه90

3-5- آب و هوا92

3-6- ناهمواریها93

3-7- آبهای سطحی93

3-8- تاریخچه و وجه تسمیه شهر کرمانشاه93

3-9- ویژگی جمعیتی ترکیب و ساختمان جمعیت94

3-9-1- روند تغییرو تحولات جمعیتی شهر کرمانشاه94

3-9-2- بُعد خانوار95

3-9-3- ساختمان سنی97

3-9-4- ساختمان جنسی98

3-9-5- سطح سواد و تحصیلات99

3-9-6- تحولات جمعیت و تقسیمات کشوری در سالهای مختلف99

3-9-7- تراکم جمعیت در استان کرمانشاه و تغییرات آن101

3-9-7-1- تراکم کلی جمعیت شهر کرمانشاه102

3-9-8- سرانه کاربری وضع موجود در شهر به تفکیک منطقه و شهر103

3-9-9- جمعیت و تراکم جمعیت شهر کرمانشاه در مناطق مختلف104

3-9-10- تغییرات کالبدی فضایی شهر کرمانشاه110

3-9-10-1-روند توسعه تاریخی و شکل گیری شهر کرمانشاه110

3-9-10-2- دوران قبل از قاجار111

3-9-10-3- دوران قاجاریه111

3-9-10-4- دوران پهلوی112

3-9-10-5- دوران حاضر114

3-9-11- ویژگی¬های اقتصادی شهر کرمانشاه115

3-9-12- ساختار اشتغال در بخش های عمده فعالیت 117

3-9-13- خصوصیات اجتماعی شهر119

3-9-14- آسیب¬های جمعیتی و اجتماعی، فرهنگی شهر120

فصل چهارم: یافته¬های تحقیق

4- یافته های تحقیق123

4-1- بررسی نحوه تراکم جمعیت در محلات مورد مطالعه123

4-2- مدل تحلیلی پژوهش و معرفی معیارهای مورد استفاده125

4-2-1-هم سویی با گرایشات مردم126

4-2-1-1- متوسط تراکم ساختمانی126

4-2-1-2- قیمت زمین128

4-2-2- استفاده بهینه از تأسیسات وضع موجود130

4-2-3- ارتقاءِ کیفیت کالبدی130

4-2-3-1- ریزدانگی بافت130

4-2-3-2- سرانه خدمات محله¬ای133

4-2-4- کاهش ترافیک135

4-2-4-1- ظرفیت سیستم حمل و نقل عمومی135

4-2-4-2- عرض معبر137

4-3- فاصله از مرکز شهر139

4-4- تحلیل سلسله مراتبی141

4-3-1- مقایسه زوجی گزینه¬ها (محلات)145

4-5- اولویت¬بندی محلات و تعیین تراکم بهینه146

4-6- مقایسه جمعیت محلات موجود با جمعیت محلات پیش¬بینی شده تحقیق147

فصل پنجم: نتیجه¬گیری

5-1- آزمون فرضیات150

5-1-1- آزمون فرضیه اول150

5-1-2- آزمون فرضیه دوم150

5-2- بحث، نتیجه¬گیری و پیشنهادات150

منابع و مآخذ153

پیوست¬ها161

AbstractII

 

فهرست جداول

عنوانصفحه

جدول شماره (2-1) تعداد سکونتگاههای شهری دنیا از سال 1950 تا 202521

جدول شماره (2-2) تحول نسبت شهرنشینی در قلمرو جغرافیایی جهان (2025-1985)23

جدول شماره (2-3) تحول تراکم نسبی جمعیت در قلمروهای جغرافیایی جهان (2025-1985)24

جدول شماره (2-4) مقایسه شهر پایدار با شهرهای سنتی، صنعتی و مدرن46

جدول شماره (2-5) مقایسه میانگین تراکم¬های جمعیتی مناطق مرکزی و متروپلی شهرهای کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه62

جدول شماره (2-6) تراکم جمعیت مناطق غربی و شرقی ایران در ارتباط با معدل باران سالیانه65

جدول شماره (2-7) عوامل مؤثر در تعیین تراکم¬های شهری69

جدول شماره (2-8) ویژگی¬های مباشران مسکن70

جدول شماره (2-9) تأثیرات تراکم شهر بر روی تقاضای انرژی شهری82

جدول شماره (3-1) درصد رشد جمعیت شهر کرمانشاه در فاصله زمانی (1390-1335)95

جدول شماره (3-2) جمعیت تعداد خانوار و بعد خانوار شهر کرمانشاه97

جدول شماره (3-3) ساختمان سنی – جنسی شهر کرمانشاه در سال 139098

جدول شماره (3-4) تحولات جمعیت و تقسیمات کشوری استان کرمانشاه در سال¬های مختلف100

جدول شماره (3-5) تعداد و تراکم جمعیت استان و درصد جمعیت آن نسبت به کل کشور در مقاطع مختلف زمانی101

جدول شماره (3-6) میزان جمعیت و تراکم جمعیت در شهر کرمانشاه102

جدول شماره (3-7) سرانه کاربری¬های وضع موجود در شهر کرمانشاه به تفکیک منطقه و شهر1382

103

جدول شماره (3-8) میزان جمعیت و تراکم¬های کلی، خالص و ناخالص شهر کرمانشاه به تفکیک مناطق در سال 1376105

جدول شماره (3-9) تراکم مسکونی، خالص و مسکونی ناخالص و کلی مناطق شهری کرمانشاه در سال 1385106

جدول شماره (3-10) جمعیت و مساحت و تراکم جمعیت شهر کرمانشاه در سال 1388107

جدول شماره (3-11) توزیع نسبی جمعیت 10 ساله و بیشتر و وضع فعالیت به تفکیک جنسی (درصد) در سال 1390117

جدول شماره (4-1) جمعیت، مساحت و تراکم جمعیت محلات مورد مطالعه سال 1390123

جدول (4-2) وضعیت تراکم ساختمانی محلات مورد مطالعه126

جدول (4-3) وضعیت قیمت هر مترمربع زمین در محلات مورد مطالعه128

جدول (4-4) وضعیت ظرفیت تأسیسات در محلات مورد مطالعه130

جدول (4-5) وضعیت ریزدانگی بافت در محلات مورد مطالعه131

جدول (4-6) وضعیت ظرفیت خدمات محله¬ای در محلات مورد مطالعه133

جدول (4-7) وضعیت ظرفیت حمل و نقل عمومی در محلات مورد مطالعه135

جدول (4-8) وضعیت عرض معابر در محلات مورد مطالعه137

جدول (4-9) وضعیت فاصله از مرکز شهر در محلات مورد مطالعه139

جدول (4-10) مقیاس تعیین ارجحیت141

جدول (4-11) اولویت¬بندی ارجحیت معیارها نسبت به یکدیگر براساس ضرایب ارجحیت ساعتی141

جدول (4-12) مقایسه زوجی گزینه¬ها145

جدول (4-13) محاسبات انجام شده برای توزیع جمعیت در محلات مورد مطالعه147

 

فهرست نمودارها

عنوانصفحه

نمودار شماره (2-1) درصد جمعیت شهرنشین دنیا از سال 1950 تا 202519

نمودار شماره (2-2) توزیع جمعیت شهری در نواحی مختلف دنیا طی سال¬های 1950، 2011، 2025

20

نمودار شماره (2-3) تحول نسبت شهرنشینی در قلمرو جغرافیایی جهان23

نمودار شماره (2-4) عوامل مؤثر بر نحوۀ توزیع تراکم جمعیت26

نمودار شماره (2-5)توزیع تراکم شهری در نواحی مختلف جهان در سال 199061

نمودار شماره (3-1) رشد جمعیت شهر کرمانشاه در طی دوره زمانی 1390-133595

نمودار شماره (3-2) نمودار هرم سنی – جنسی شهر کرمانشاه در سال 139098

نمودار شماره (4-1) نمودار گرافیکی سلسله مراتبی مدل AHP برای توزیع تراکم جمعیتی125

 

فهرست اشکال

شکل (2-1) طرح شهر نامتمرکز و پراکنده42

شکل (2-2) تغییرات شیب تراکم از مرکز به پیرامون در مقاطع مختلف زمانی57

شکل (2-3)عوامل موثر بر تراکم و پراکنش شهری63

شکل (3-1) تعیین نقش اقتصادی کرمانشاه با مدل یاگرام سه گوش ژورژ شابو و بوژوگارنیه 1385118

شکل (4-1) مقایسات دودویی معیارها و وزن هرکدام در محیط Expert choice142

شکل (4-2) وزن زیر معیارهای همسویی با گرایشات مردمی در محیط Expert choice143

شکل (4-3) وزن زیرمعیارهای کاهش ترافیک در محیط Expert choice143

شکل (4-4) وزن زیرمعیارهای ارتقاءِ کیفیت کالبدی در محیط Expert choice144

شکل (4-5) وزن زیر معیارهای ظرفیت تاسیسات در محیط144

 

فهرست نقشه¬ها

عنوانصفحه

نقشه شماره (3-1) موقعیت استان کرمانشاه در کشور، شهرستان در استان، شهر کرمانشاه در شهرستان91

نقشه شماره (3-2) اقلیم استان کرمانشاه براساس تقسیم¬بندی سیلیاتف92

نقشه شماره (3-3) تراکم نسبی جمعیت شهر کرمانشاه در سال 139096

نقشه شماره (3-4) تقسیمات سیاسی استان کرمانشاه100

نقشه شماره (3-5) موقعیت شهر کرمانشاه به تفکیک مناطق 105

نقشه شماره (3-6) نقشه شهر کرمانشاه به تفکیک محلات108

نقشه شماره (3-7) نقشه تراکم جمعیتی شهر کرمانشاه109

نقشه شماره (3-8) نقشه روند تکوین شهر کرمانشاه115

نقشه شماره (4-1) نقشه توزیع تراکم جمعیت در محلات مورد مطالعه124

نقشه شماره (4-2) نقشه وضعیت تراکم ساختمانی در محلات مورد مطالعه127

نقشه شماره (4-3) نقشه وضعیت قیمت زمین در محلات مورد مطالعه129

نقشه شماره (4-4) نقشه وضعیت ریزدانگی بافت در محلات مورد مطالعه132

نقشه شماره (4-5) نقشه وضعیت سرانه خدماتی در محلات مورد مطالعه134

نقشه شماره (4-6) نقشه وضعیت حمل و نقل عمومی در محلات مورد مطالعه135

نقشه شماره (4-7) نقشه وضعیت معابر در محلات مورد مطالعه138

نقشه شماره (4-8) نقشه وضعیت محلات از مرکز شهر140

نقشه شماره (4-9) نقشه تراکم جمعیت پیشنهادی در محلات مورد مطالعه148

چکیده

افزایش جمعیت شهرها و چگونگی اسکان آنها یکی از مشکلات شهرهای امروزی میباشد و با توجه به لزوم حفظ اراضی کشاورزی و طبیعی و همچنین کاهش هزینه¬های شهری، مسأله توزیع مطلوب تراکم جمعیتی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف اصلی این پژوهش تحلیلی بر نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری با استفاده از مدل AHP در شهر کرمانشاه میباشد. برای دستیابی به این منظور، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. شهر کرمانشاه دارای 6 منطقه شهرداری است و برای انتخاب محلات از بین کل محلات شهر کرمانشاه به صورت تصادفی از هر منطقه شهری 2 محله انتخاب شده است. شاخصها و معیارهای مورد استفاده در پژوهش، شامل شاخص¬های هم¬سویی با گرایشات مردم، کاهش ترافیک، ظرفیت تأسیسات شهری موجود و ارتقاء کیفیت کالبدی میباشد که با استفاده از مدل AHP در محیط نرم¬افزاری GIS و Expert Choice به تحلیل نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح محلات شهر کرمانشاه پرداخته شده است. یافته¬های تحقیق نشان میدهد که طبق نظرات کارشناسان، کاهش ترافیک با وزن 565/0¬ با اهمیت¬ترین معیار و ظرفیت تأسیسات شهری موجود با وزن 262/0، ارتقاء کیفیت کالبدی با وزن 118/0 و همسویی با گرایشات مردم با وزن 055/0 در رتبه¬های بعدی قرار دارند. از لحاظ وضعیت تراکم، در محلات 22 بهمن و دولت آباد بین تراکم موجود و پیشنهادی تفاوت وجود ندارد و در محله حافظیه نیاز به افزایش جمیعت وجود دارد و در بقیه محلات میزان تراکم موجود بیشتر از تراکم پیشنهادی میباشد.نتیجه بدست آمده حاکی از آن است که استفاده از مدل AHP به خوبی جوابگوی تحلیل توزیع تراکم جمعیت در شهر کرمانشاه بود و نشان داد که تراکم جمعیت در سطح محلات شهر کرمانشاه از توزیع مطلوبی برخوردار نمی¬باشد.